Żywność liofilizowana

Żywność liofilizowana cieszy się ogromną popularnością zarówno wśród turystów jak i podczas codziennego przygotowywania posiłków. Specjaliści od żywienia człowieka określają ją jako funkcjonalny element jadłospisu i podkreślają, iż wyprodukowana jest z najdoskonalszych metod utrwalenia żywności.

instagram.com/malgorzatakotowicz/

Do niedawna żywność liofilizowana zarezerwowana była dla żołnierzy i osób, które brały udział w wyprawach eksploracyjnych bądź sportowych ekspedycjach. Osoby te, potrzebowały jedzenia pełnowartościowego, które można zjeść niezależnie od znajdującej się sytuacji. Obecnie, żywność liofilizowana cieszy się ogromną popularnością zarówno wśród turystów, jak i podczas codziennego przygotowywania posiłków.

Specjaliści od żywienia człowieka określają ją jako funkcjonalny element jadłospisu i podkreślają, iż wyprodukowana jest z najdoskonalszych metod utrwalenia żywności. Liofilizacja stałą się jedną z bardzo popularnych metod konserwacji, wykorzystywaną do przetwarzania i przechowywania warzyw, owoców, grzybów, ziół a także mięsa. Utrwalone w ten sposób produkty spożywcze zachowują naturalny aromat i smak a także kolor i wygląd. To jedzenie pełnowartościowe, pozbawione konserwantów, idealne do przygotowania w czasie podróży a dodatkowym plusem jest niska waga liofilizowanego produktu.

Liofilizacja – zarys historyczny

W przemyśle spożywczym liofilizacja wykorzystywana jest od pierwszej połowy XX wieku. Pierwszym produktem była kawa liofilizowana wyprodukowana przez Amerykanów w 1938 roku. Żywność ta, stały się podstawowym produktem spożywczym wykorzystywanym przez armię amerykańską w czasie II wojny światowej. Proces liofilizacji w masowej technologii żywienia pojawił się w latach czterdziestych i pięćdziesiątych XX wieku. Po wojsku żywność liofilizowana została przejęta do programów kosmicznych. Super lekka żywność, łatwa w transporcie i dająca produkty pełnowartościowe dla kosmonautów.

Proces liofilizacji – suszenie sublimacyjne

Liofilizacja (suszenie sublimacyjne) to proces polegający na usuwaniu wody z zamrożonego materiału na drodze sublimacji lodu, tzn. bezpośredniego jego przejścia w stan pary, z pominięciem stanu ciekłego. W celu uzyskania satysfakcjonujących szybkości usuwania wody, suszenie sublimacyjne prowadzi się pod znacznie obniżonym ciśnieniem. Otrzymany produkt charakteryzuje się wysoką jakością, bowiem w warunkach technologicznych procesu zminimalizowane jest ryzyko wystąpienia reakcji niepożądanych, tj. utlenianie czy wywołanych przez aktywność drobnoustrojów. Proces liofilizacji jest złożony i kilkuetapowy. Wyróżniamy 3 etapy przemiany wody podczas sublimacji:

  1. Zamrażanie. Dochodzi do formowania się kryształów lodu. Wywołuje to wzrost stężenia i lepkości pozostałej fazy ciekłej.
  2. I faza suszenia sublimacyjnego (sublimacja lodu). Zamrażanie powoduje rozdzielenie roztworu wodnego zawartego w produkcie na mieszaninę dwóch faz: kryształy lodu i zagęszczony roztwór wodny.
  3. II faza suszenia sublimacyjnego (dosuszanie) do żądanej wilgotności końcowej następuje wraz z podwyższeniem temperatury materiału do dodatnich wartości. Cały lód powinien zostać wysublimowany w pierwszym okresie suszenia. Podczas dosuszania dochodzi do największego ubytku składników odżywczych oraz pogorszenia cech sensorycznych suszu, w związku z tym woda powinna być utrzymywana w stanie zeszklenia. Pozwala to na zatrzymanie reakcji chemicznych.

Reasumując – liofilizacja polega na specjalnym zamrożeniu, a następnie wielogodzinnemu i precyzyjnemu „osuszaniu”. Proces ten musi przebiec w określonym otoczeniu, dlatego też wykorzystuje się do tego tzw. liofilizatory. Są to urządzenia, w których w próżni i pod odpowiednio niskim ciśnieniem, dostarcza się tylko taką ilość ciepła – dzięki której uzyskamy efekt sublimacji (bezpośrednie przejście ze stanu stałego w gazowy). Otrzymujemy posiłek, który stracił blisko 98% wody a także pewną ilość tłuszczu. W posiłku takim zachowują się białka, węglowodany, tłuszcze, witaminy, składniki mineralne oraz wszystkie inne czynne substancje biologiczne, które decydują o prawidłowym funkcjonowaniu naszego organizmu.

Co poddajemy procesowi liofilizacji?

W zasadzie każdy produkt, o ile zawiera on w składzie wodę i składniki zaliczane do tzw. suchej substancji: białka, węglowodany i tłuszcz. Najczęściej spotykamy liofilizowane owoce i warzywa. Liofilizaty znaleźć można w daniach i sosach typu instant, przyprawach oraz kawach. Liofilizowane mięso, to źródło skoncentrowanego białka. W sklepach dla sportowców możemy znaleźć gotowe dania liofilizowane. Wystarczy, że zalejemy je gorącą wodą, a po kilku minutach będą gotowe do spożycia.

Procesowi liofilizacji poddajemy:

Zobacz również: Zapomnij o nudzie na fitnessie - ćwicz bokwę

Owoce liofilizowane idealnie nadają się do owsianki albo jogurt naturalnego. Są idealne do ciasta i wszelkiego rodzaju słodkich wypieków. Sklepy w swojej ofercie posiadają zdrowe batony przygotowane na bazie liofilizowanych owoców. Suszone mięso lub wędliny idealnie wpisują się w długie wędrówki po górach a także przy uprawianiu sportów ekstremalnych. Suszone warzywa wkomponują się w dania mięsne oraz zupy.

Zalety liofilizacji:

  • Najlepsza metoda utrwalania żywności
  • Skutecznie zabezpiecza produkty przed zepsuciem
  • Zachowuje pełen wachlarz substancji odżywczych
  • Produkty niewiele ważą i zajmują bardzo mało miejsca
  • Żywości liofilizowana posiada bardzo długi termin ważności
  • Nie zawiera konserwantów
  • Charakteryzuje się szybkim czasem przyrządzenia

Wady liofilizacji:

  • Proces długotrwały i bardzo kosztowny
  • Żywność liofilizowana posiada dość wysoką cenę
  • Kontakt z wilgocią działa destrukcyjne, dlatego też żywność należy przechowywać w suchym miejscu

Produkty liofilizowane to ceny i funkcjonalny element zdrowej diety. Dania czy też poszczególne produkty poddane liofilizacji zawierają wszystkie substancje odżywcze niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Idealnie spisują się jak dodatki do głównych dań a także w podróży czy jako przekąska.

Piśmiennictwo

  1. Gawałek J.:Wpływ warunków konwekcyjnego i sublimacyjnego suszenia korzeni marchwi na jakość suszu. Inżynieria Rolnicza, 2005, Nr 11 (71): 119–127.
  2. Barbara Chilczuk, Irena Perucka, Małgorzata Materska, Halina Buczkowska, Zawartość Luteiny, Zeaksantyny I Β-Karotenu W Liofilizowanych Owocach Wybranych Odmian Cucurbita Maxima D. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2014, 2 (93), 139 – 150
  3. Perucka I., Materska M., Jachacz L.: Ocena jakości preparatów otrzymanych z wysuszonych owo-ców papryki. Żywność. Nauka. Technologia Jakość, 2010, 1 (68), 30–39.
  4. Ciurzyńska A., Lenart A., Siemiątkowska M.: Wpływ odwadniania osmotycznego na barwę i właściwości mechaniczne liofilizowanych truskawek. Acta Agrophysica 2011, 17(1):17–32
  5. Gawlik P.: Liofilizacja żywności w aspekcie przemian fazowych roztworów amorficznych., www.ppr.pl 17.09.2001
  6. http://www.e-biotechnologia.pl/Artykuly/liofilizacja
  7. http://wodagorylas.pl/zywnosc-liofilizowana-czym-jest-i-co-warto-o-niej-wiedziec/
  8. http://potreningu.pl/articles/1910/czym-jest-zywnosc-liofilizowana-i-co-warto-o-niej-wiedziec
Podziel się:

Przeczytaj także:

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy

Pokaż wszystkie komentarze

Także w kategorii Zdrowe odżywianie:

Domowe batoniki musli (bez pieczenia) 41 pysznych przed- i potreningowych przekąsek Odchudzające przepisy: sałatka z kurczakiem i truskawkami Domowe pralinki Smoothie - sposób na zdrowie? Najlepsze orzechy na utratę wagi Kwaśny smak w zdrowej diecie. Właściwości szczawiu Rabarbar- czy warto go jeść ? Fit ciasto marchewkowe Gorąca woda – najtańszy lek świata Granat i jego właściwości lecznicze Wegańskie ciasteczka Dietetyczne brownie z kaszy jaglanej Zdrowe produkty spożywcze o działaniu anti-aging Ciasto drożdżowe bez jajek, mleka i masła (wegańskie) Grilluj z głową: poznaj przepisy na dietetyczne dania z rusztu! Placki z niepalonej kaszy gryczanej Czekoladowe raw cake Zdrowe tłuszcze na talerzu. W jakich produktach ich szukać? Odchudzające przepisy: jajko zapiekane w awokado Jak przygotować zdrowe i białkowe naleśniki? Sałatka z fasolką mung Wiosenne sałatki, od których nie przytyjesz Metabolizm. Czym jest, co go spowalnia?

Popularne w tym tygodniu:

41 pysznych przed- i potreningowych przekąsek Fit ciasto marchewkowe Co Ewa Chodakowska poleca jeść na kolację? Pięć prostych i niskokalorycznych przepisów Oto co Ewa Chodakowska poleca jeść na śniadanie. Pięć przepisów Domowe batoniki musli (bez pieczenia) Odchudzające przepisy: sałatka z kurczakiem i truskawkami 4 migdały dziennie mogą poprawić zdrowie Domowe pralinki Śniadanie, dzięki któremu zjesz na obiad 30 proc. mniej Najlepsze orzechy na utratę wagi Co się dzieje, gdy pijemy wodę na pusty żołądek? Co się dzieje w organizmie po zjedzeniu czekolady?